{"id":12447,"date":"2025-11-10T14:50:58","date_gmt":"2025-11-10T13:50:58","guid":{"rendered":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/?page_id=12447"},"modified":"2025-11-22T11:37:11","modified_gmt":"2025-11-22T10:37:11","slug":"jazykova-kultura-3","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/jazykova-kultura-3\/","title":{"rendered":"jazykova-kultura-3"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"12447\" class=\"elementor elementor-12447\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-468cb6a elementor-section-height-min-height elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-items-middle\" data-id=\"468cb6a\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-background-overlay\"><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-c353e91\" data-id=\"c353e91\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a3d62af elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"a3d62af\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">JAZYKOV\u00c1 KULT\u00daRA \u2014 P\u00cdSOMN\u00dd A \u00daSTNY PREJAV<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-9f9a241 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"9f9a241\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-36e8d15\" data-id=\"36e8d15\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-0f7453d elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"0f7453d\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-4973de6\" data-id=\"4973de6\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-198bac6 elementor-widget__width-initial elementor-fixed elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"198bac6\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_position&quot;:&quot;fixed&quot;}\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"#Kapitola1\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-icon\">\n\t\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-arrow-up\"><\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-2858d6f elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"2858d6f\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e63bd34\" data-id=\"e63bd34\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-0b79421 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"0b79421\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-bb0ded5\" data-id=\"bb0ded5\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-264bbbf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"264bbbf\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">3. P\u00cdSANIE I\/\u00cd, Y\/\u00dd<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5aa9d5d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5aa9d5d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tKr\u00e1tka a\u00a0dlh\u00e1 <span class=\"footnote\" style=\"color: #3366ff;\" data-note=\"samohl\u00e1ska je t\u00f3nov\u00e1 artikula\u010dne bezprek\u00e1\u017ekov\u00e1 hl\u00e1ska, ktor\u00e1 je funk\u010dne vrcholom slabiky\">samohl\u00e1ska<\/span><strong> i, \u00ed <\/strong>sa ozna\u010duje v\u00a0p\u00edsme dvojak\u00fdmi p\u00edsmenami<strong> i\/\u00ed <\/strong>a<strong>\u00a0y\/\u00fd<\/strong>, ktor\u00e9 vyslovujeme rovnako. P\u00edsmen\u00e1 <strong>i\/\u00ed<\/strong> sa pou\u017e\u00edvaj\u00fa \u010dastej\u0161ie ako p\u00edsmen\u00e1 <strong>y\/\u00fd<\/strong>. P\u00edsmen\u00e1 <strong>i\/\u00ed<\/strong> aj <strong>y\/\u00fd<\/strong> sa p\u00ed\u0161u aj v dom\u00e1cich slov\u00e1ch, aj v slov\u00e1ch cudzieho p\u00f4vodu.\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-51bc50d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"51bc50d\" data-element_type=\"widget\" id=\"3-1\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">3.1 P\u00edsanie i\/y v dom\u00e1cich slov\u00e1ch<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a97c018 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a97c018\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>P\u00cdSANIE I\/\u00dd V KORENI DOM\u00c1CICH SLOV:<\/strong><\/p><p>\u2014 <strong>y\/\u00fd<\/strong> p\u00ed\u0161eme po tvrd\u00fdch spoluhl\u00e1skach <strong>d<\/strong>, <strong>t<\/strong>, <strong>n<\/strong>, <strong>l<\/strong>, <strong>k<\/strong>, <strong>g<\/strong>, <strong>h<\/strong>, <strong>ch<\/strong> (okrem slova <em>pijatika<\/em>, zvukomalebn\u00fdch slov, napr. <em>kikir\u00edka\u0165<\/em>, <em>chichota\u0165 sa<\/em>, \u010di niektor\u00fdch vlastn\u00fdch mien, napr. <em>Dinka<\/em>), napr. <em>dy\u0148a<\/em>, <em>ty\u010d<\/em>, <em>N\u00fdrovce<\/em>, <em>vplyv<\/em>, <em>k\u00fdva\u0165<\/em>, <em>burgy\u0148a<\/em>, <em>hyn\u00fa\u0165<\/em>, <em>chyta\u0165<\/em>;<\/p><p>\u2014 <strong>i\/\u00ed<\/strong> p\u00ed\u0161eme po m\u00e4kk\u00fdch spoluhl\u00e1skach <strong>\u010f, \u0165, \u0148, \u013e, \u010d, d\u017e, \u017e, \u0161, c, dz, j<\/strong>, napr. <em>\u017eivot<\/em>, <em>\u010d\u00edta\u0165;<\/em><\/p><p>\u2014 <strong>i\/\u00ed<\/strong> p\u00ed\u0161eme oby\u010dajne po spoluhl\u00e1skach <strong>b<\/strong>, <strong>p<\/strong>, <strong>v<\/strong>, <strong>m<\/strong>, <strong>r<\/strong>, <strong>z<\/strong>, <strong>s<\/strong>, no niekedy p\u00ed\u0161eme aj <strong>y\/\u00fd<\/strong> v\u00a0tzv. <strong><em>vybran\u00fdch slov\u00e1ch<\/em><\/strong>;<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-91390a9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"91390a9\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Pozn\u00e1mka<\/strong><\/p><p><strong>Y\/\u00fd<\/strong> sa p\u00ed\u0161e po obojak\u00fdch spoluhl\u00e1skach v t\u00fdchto <strong>vybran\u00fdch slov\u00e1ch<\/strong>:<\/p><p><strong>po b:<\/strong> <em>by, aby, b\u00fdk, b\u00fd\u010d\u00ed, byvol, by\u013e, bylina, bystr\u00fd, bystrina, Bystrica, Byt\u010da, by\u0165 <\/em>(existova\u0165)<em>, \u017eivobytie, bytos\u0165, bytostn\u00fd, b\u00fdval\u00fd, b\u00fdva\u0165, ob\u00fdva\u0165, obyvate\u013e, preb\u00fdva\u0165, bydlo <\/em>(b\u00fdvanie)<em>, bydlisko, byt, obytn\u00fd, pr\u00edbytok, doby\u0165 <\/em>(zmocni\u0165 sa)<em>, vydoby\u0165, v\u00fddobytok, dob\u00fdva\u0165, dob\u00fdja\u0165 (zmoc\u0148ova\u0165 sa), dobytok, n\u00e1bytok, zbyto\u010dn\u00fd, nadbyto\u010dn\u00fd, prebytok, \u00fabytok, odbyt, neodbytn\u00fd, prvobytn\u00fd, kobyla, oby\u010daj, oby\u010dajn\u00fd<\/em>;<\/p><p><strong>po p:<\/strong> <em>p\u00fdcha, p\u00fd\u0161i\u0165 sa, py\u0161nie\u0165, py\u0161n\u00fd, prepych, pyka\u0165, p\u00fdr, p\u00fdri\u0165 sa, pysk (papu\u013ea), pyskat\u00fd, py\u0161tek, p\u00fdta\u0165 sa, sp\u00fdta\u0165 sa, spytova\u0165 sa, opytova\u0165 sa, dopyt, pytliak, kopyto<\/em>;<\/p><p><strong>po m:<\/strong> <em>my <\/em>(tvar z\u00e1mena)<em>, myka\u0165, mykn\u00fa\u0165, zamyka\u0165, odmyka\u0165, pomykov, m\u00fdli\u0165 sa, myln\u00fd, omyl, myslie\u0165, my\u0161lienka, myse\u013e, prem\u00fd\u0161\u013ea\u0165, zmysel, \u00famysel, v\u00fdmysel, priemysel, mys, my\u0161, umy\u0165, um\u00fdva\u0165, pomyje, mydlo, Myjava, m\u00fdto, m\u00fdtnik, \u010dm\u00fdri\u0165 sa, hm\u00fdri\u0165 sa, hmyz, smyk, priesmyk, \u0161m\u00fdka\u0165 sa, \u0161mykn\u00fa\u0165 sa, \u0161myk, \u0161myk\u013eavka, \u017em\u00fdka\u0165<\/em>;<\/p><p><strong>po r:<\/strong> <em>ryba, rybn\u00edk, rybina, ry\u010da\u0165, ryk, r\u00fddzi, r\u00fddzik, ryha, r\u00fdchly, r\u00fdchlik, zr\u00fdchli\u0165, zr\u00fdch\u013eova\u0165, rys, rysova\u0165, ry\u0161av\u00fd, ry\u0165 <\/em>(rozru\u0161ova\u0165 povrch)<em>, rozr\u00fdva\u0165, r\u00fd\u013e, \u00faryvok, poryv, br\u00fdzga\u0165, hr\u00fdz\u0165, koryto, korytna\u010dka, Korytnica, kry\u0165, skry\u0165, pokry\u0165, pokr\u00fdvka, prikry\u0165, prikr\u00fdvka, skr\u00fd\u0161a, \u00fakryt, kryha, pr\u00fd\u0161ti\u0165, str\u00fdko, str\u00fdc, stryn\u00e1, tr\u00fdzni\u0165, tryzna, trysk, varyto, r\u00fdm, r\u00fdmova\u0165 sa, r\u00fdpa\u0165, rytier, ry\u017ea, bryndza, Torysa<\/em>;<\/p><p><strong>po v:<\/strong> <em>vy <\/em>(tvar z\u00e1mena)<em>, vyka\u0165, vydra, vyh\u0148a, v\u00fdr, v\u00fdska\u0165, v\u00fdskot, vysok\u00fd, v\u00fd\u0161ka, v\u00fd\u0161ina, Vy\u0161ehrad, vy\u0161e, vy\u0165, zav\u00fdja\u0165, vy\u017ela, zv\u00fd\u0161i\u0165 sa, zvy\u0161ova\u0165, zvy\u0161ok, zvyk, zvyka\u0165, zvykn\u00fa\u0165, zvy\u010dajn\u00fd, n\u00e1vyk<\/em>;<\/p><p><strong>po z:<\/strong> <em>jazyk, jazy\u010dn\u00fd, jazy\u010dnica, jazylka, naz\u00fdva\u0165, poz\u00fdva\u0165, vyz\u00fdva\u0165, prez\u00fdva\u0165, vyz\u00fdva\u0165, vz\u00fdva\u0165, oz\u00fdva\u0165 sa, priz\u00fdva\u0165<\/em>;<\/p><p><strong>po s: <\/strong><em>sychrav\u00fd, sy\u010da\u0165, syka\u0165 <\/em>(vyd\u00e1va\u0165 zvuk)<em>, sykav\u00fd, sykot, s\u00fdkorka, syn, sypa\u0165, s\u00fdpka, os\u00fdpky, sypk\u00fd, syr, syrovn\u00edk, syse\u013e, s\u00fdty, nas\u00fdti\u0165, nen\u00e1sytn\u00fd, vysycha\u0165<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36ef4fd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"36ef4fd\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u2014 <strong>y\/\u00fd<\/strong> p\u00ed\u0161eme v\u00a0imperat\u00edve slovies a\u00a0ich odvoden\u00edn: <strong>umy\u0165<\/strong>, <strong>ry\u0165<\/strong>, <strong>skry\u0165<\/strong>, napr. <em>umy<\/em>, <em>ry,<\/em> <em>prikry<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e4a09e9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e4a09e9\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>P\u00cdSANIE Y\/\u00dd V\u00a0PREDPON\u00c1CH A\u00a0PR\u00cdPON\u00c1CH DOM\u00c1CICH SLOV:<\/strong><\/p><p><u>v\u00a0podstatn\u00fdch men\u00e1ch<\/u>:<\/p><p>\u2014 pr\u00edpon <strong><em>-y\u0148a\/-ky\u0148a<\/em><\/strong>, napr. <em>bohy\u0148a<\/em>, <em>umelky\u0148a<\/em>;<\/p><p>\u2014 pr\u00edpon vzoru <strong>dub <\/strong>(N, A pl.) a <strong>\u017eena <\/strong>(G sg., A, N pl.), napr. <em>nosy<\/em>, <em>pan\u010duchy<\/em>;<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c62e2ce elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c62e2ce\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Porovnanie<\/strong><\/p><p>Vzor<strong> \u017eena <\/strong>je jedin\u00fdm vzorom, v ktorom p\u00ed\u0161eme <strong><em>-y<\/em><\/strong>. V\u00a0ostatn\u00fdch vzoroch p\u00ed\u0161eme v\u017edy <strong>i\/\u00ed<\/strong>.<\/p><p>Vzor<strong> dub <\/strong>je jedin\u00fdm vzorom mu\u017esk\u00fdch podst. m., v ktorom p\u00ed\u0161eme <strong><em>-y<\/em><\/strong>, napr. <em>hotely<\/em>, <em>holuby<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d552978 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d552978\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Pozn\u00e1mka<\/strong><\/p><p>Slov\u00e1 \u017e. r. zak. na <strong>r, \u0165<\/strong> m\u00f4\u017eu patri\u0165 do vzoru <strong>dla\u0148<\/strong>, napr. <em>neter<\/em>, <em>sie\u0165<\/em>, a in\u00e9 do vzoru <strong>kos\u0165<\/strong>, napr. <em>zver<\/em>, <em>ple\u0165<\/em>. Niektor\u00e9 v\u0161ak maj\u00fa<strong> zmie\u0161an\u00e9 <\/strong>sklo\u0148ovanie, napr. <em>chu\u0165<\/em> \u2014 sg. vzor <strong>kos\u0165<\/strong> (bez chuti) a\u00a0pl. vzor <strong>dla\u0148 <\/strong>(<em>dve chute<\/em>)<strong>. <\/strong>Pr\u00edpadne sa pri nich vyskytuj\u00fa <strong>dvojtvary<\/strong>, napr. v G pl. <em>tv\u00e1re\/tv\u00e1ri<\/em>.<\/p><p>Slov\u00e1 m. r. zak. na spoluhl\u00e1sky <strong>r<\/strong>, <strong>l <\/strong>sa niekedy sklo\u0148uj\u00fa pod\u013ea vzoru <strong>dub<\/strong> alebo <strong>stroj<\/strong> a niekedy maj\u00fa <strong>zlo\u017een\u00e9 sklo\u0148ovanie<\/strong>, napr. <em>klav\u00edr <\/em>\u2014 sg. vzor <strong>stroj <\/strong>(na klav\u00edri) a v\u00a0pl. vzor <strong>dub<\/strong>. Tieto slov\u00e1 v praxi sp\u00f4sobuj\u00fa pou\u017e\u00edvate\u013eom probl\u00e9my predov\u0161etk\u00fdm v L sg. a N pl., ktor\u00fdmi sa vzory <strong>dub<\/strong> a <strong>stroj<\/strong> l\u00ed\u0161ia. V pr\u00edpade neistoty pri tvoren\u00ed tvarov sa odpor\u00fa\u010da pou\u017ei\u0165 <strong><em>Pravidl\u00e1 slovensk\u00e9ho pravopisu<\/em><\/strong> (2013), napr. na slovn\u00edkovom port\u00e1li https:\/\/slovnik.juls.savba.sk\/.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b1dad05 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b1dad05\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Porovnanie<\/strong><\/p><p><strong>Zvieracie<\/strong> <strong>podstatn\u00e9 men\u00e1<\/strong> sa sklo\u0148uj\u00fa v\u00a0sg. pod\u013ea vzoru <strong>chlap<\/strong>, ale v\u00a0pl. pod\u013ea vzoru <strong>dub<\/strong> a<strong>\u00a0stroj<\/strong> (pod\u013ea zakon\u010denia), napr. <em>kapry<\/em>, <em>medvede<\/em>.<\/p><p>V\u00fdnimkou s\u00fa slov\u00e1 <strong><em>vt\u00e1k<\/em><\/strong>, <strong><em>vlk<\/em><\/strong> a <strong><em>pes<\/em><\/strong>, tieto slov\u00e1 sklo\u0148ujeme v\u00a0pl. dvojako, pod\u013ea vzoru <strong>chlap<\/strong> aj <strong>dub<\/strong>: <em>tie psy\/t\u00ed psi, tie vlky\/t\u00ed vlci, tie vt\u00e1ky\/t\u00ed vt\u00e1ci<\/em>.<\/p><p>Ak sa zvieracie podst. m. pou\u017eije na ozna\u010denie osoby<strong> v\u00a0zosobnen\u00ed <\/strong>(v\u00a0metafore, nad\u00e1vke), sklo\u0148ujeme ich pod\u013ea vzoru <strong>chlap<\/strong> aj v\u00a0pl., napr. <em>ba\u017eanti (za\u010diato\u010dn\u00edci)<\/em>, <em>Ste hl\u00fapi som\u00e1ri! <\/em><\/p><p>Ak sa zvieracie podst. m. pou\u017eije <strong>v\u00a0prirovnan\u00ed<\/strong>, sklo\u0148uje sa ako ne\u017eivotn\u00e9, napr. <em>ste tvrdohlav\u00ed ako barany.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9a158eb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9a158eb\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Pozn\u00e1mka<\/strong><\/p><p>Niektor\u00e9 podst. m. <strong>sa<\/strong> <strong>nesklo\u0148uj\u00fa <\/strong>v\u00f4bec, napr. ak je zakon\u010denie ve\u013emi odli\u0161n\u00e9 od slovensk\u00e9ho vzoru, napr. <em>ata\u0161\u00e9<\/em>, <em>menu<\/em>, <em>lady, \u017eel\u00e9<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-de76152 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"de76152\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><u>v\u00a0pr\u00eddavn\u00fdch men\u00e1ch<\/u>:<\/p><p>\u2014 pr\u00edpon vzoru <strong>pekn\u00fd <\/strong>(okrem N pl.), napr. <em>bos\u00fd, mlad\u00fdm<\/em>, <em>sk\u00fapych<\/em>;<\/p><p>\u2014 pr\u00edpon <strong>otcov (matkin)<\/strong>, napr. <em>otcov\u00fdm<\/em>, <em>matkin\u00fdmi<\/em>;<\/p><p>\u2014 pr\u00edpon slova <strong>r\u00e1d<\/strong> v platnosti pr\u00edslovky (N pl. \u017e. r. \u00a0a\u00a0 s. r.), napr. <em>mamy a deti s\u00fa rady<\/em>;<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1770d0e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1770d0e\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Porovnanie<\/strong><\/p><p><strong>Vlastnostn\u00e9 pr\u00eddavn\u00e9 men\u00e1<\/strong> (ak\u00fd?, ak\u00e1?, ak\u00e9?) vyjadruj\u00fa vlastnos\u0165 podst. m. a\u00a0sklo\u0148ujeme ich pod\u013ea vzorov <strong>pekn\u00fd<\/strong> (pred pr\u00edponou je tvrd\u00e1 alebo obojak\u00e1 spoluhl\u00e1ska), napr. <em>\u017eelezn\u00fd<\/em>, <em>dobr\u00fd<\/em>, a\u00a0<strong>cudz\u00ed <\/strong>(pred pr\u00edponou je m\u00e4kk\u00e1 spoluhl\u00e1ska), napr. <em>svie\u017ei.<\/em><\/p><p><strong>Privlast\u0148ovacie pr\u00eddavn\u00e9 men\u00e1<\/strong> (\u010d\u00ed?, \u010dia?, \u010die?) vyjadruj\u00fa vlastn\u00edcky, rodinn\u00fd vz\u0165ah a pr\u00edslu\u0161nos\u0165 k\u00a0inej veci, sklo\u0148ujeme ich pod\u013ea vzoru <strong>otcov<\/strong> <strong>(matkin)<\/strong>, napr.<em> bratov, \u017eia\u010dkin<\/em>.<\/p><p><strong>\u017divo\u010d\u00ed\u0161ne pr\u00eddavn\u00e9 men\u00e1<\/strong> vyjadruj\u00fa pr\u00edslu\u0161nos\u0165 podst. m. k\u00a0zvieraciemu druhu a\u00a0sklo\u0148ujeme ich pod\u013ea vzoru <strong>p\u00e1v\u00ed<\/strong>, napr. <em>l\u00ed\u0161\u010d\u00ed<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-342320f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"342320f\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><u>v\u00a0z\u00e1men\u00e1ch<\/u>:<\/p><p>\u2014 <strong>on (ony), s\u00e1m (samy) <\/strong>v <strong>N pl. <\/strong>ne\u017eivotn\u00e9ho m. r., \u017e. r. \u00a0a\u00a0 s. r., napr. <em>deti s\u00fa samy<\/em>, <em>jedny \u017eeny<\/em>;<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ccf9077 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ccf9077\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Porovnanie<\/strong><\/p><p>V\u00fdznam z\u00e1mena<strong> s\u00e1m <\/strong>(sama, samo, sami\/samy) zna\u010d\u00ed <strong><em>osamotenos\u0165<\/em><\/strong>, to, \u017ee je niekto\/nie\u010do oddelen\u00fd\/oddelen\u00e9 od skupiny, \u010di\u017ee <em>bez niekoho<\/em>, <em>bez nie\u010doho<\/em>.<\/p><p>V\u00fdznam vymedzovacieho z\u00e1mena<strong> sam\u00fd<\/strong> (sam\u00e1, sam\u00e9, sam\u00fd) zna\u010d\u00ed <strong><em>v\u00fdlu\u010dnos\u0165<\/em><\/strong>, <strong><em>origin\u00e1lnos\u0165<\/em><\/strong> alebo <strong><em>jedine\u010dnos\u0165<\/em><\/strong> druhu, resp. v\u00fdznam <strong><em>\u010d\u00edry, \u010dist\u00fd, iba<\/em><\/strong>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f360cc0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f360cc0\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Pozn\u00e1mka<\/strong><\/p><p>Pr\u00edpony v\u00a0<strong>privlast\u0148ovac\u00edch z\u00e1men\u00e1ch<\/strong> s\u00fa kr\u00e1tke, len v\u00a0<strong>I\u00a0sg.<\/strong> <strong>m. r.<\/strong> a\u00a0<strong>I\u00a0sg.<\/strong> <strong>s. r.<\/strong> je dlh\u00e9 <strong>-\u00ed<\/strong>, napr. <strong><em>moj\u00edm<\/em><\/strong><em> mu\u017eom<\/em>, <strong><em>moj\u00edm<\/em><\/strong><em> perom<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-aae7d17 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"aae7d17\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><u>v\u00a0\u010d\u00edslovk\u00e1ch<\/u>:<\/p><p>\u2014 <strong><em>radov\u00fdch<\/em><\/strong>, ktor\u00e9 sklo\u0148ujeme pod\u013ea vzoru <strong>pekn\u00fd<\/strong>, napr. <em>prv\u00fd<\/em>, <em>druh\u00fd<\/em>;<\/p><p>\u2014 <strong><em>jeden (jedny)<\/em><\/strong> v <strong>N pl. <\/strong>ne\u017eivotn\u00e9ho m. r., \u017e. r. \u00a0a\u00a0 s. r., napr. <em>jedny \u017eeny<\/em> a<em> deti<\/em>, <em>jedny kvety<\/em>;<\/p><p><u>v\u00a0ostatn\u00fdch slovn\u00fdch druhoch<\/u>:<\/p><p>\u2014 v\u00a0predpone <strong><em>vy-\/v\u00fd-<\/em><\/strong>, napr. <em>vyhl\u00e1senie<\/em>, <em>v\u00fdber<\/em>,<em> vyhra\u0165<\/em>;<\/p><p>\u2014 v pr\u00edslovk\u00e1ch v pr\u00edpon\u00e1ch <strong>&#8211;<em>y, -ky<\/em><\/strong>, napr. <em>otrocky<\/em>, <em>pomaly<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-389658f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"389658f\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<strong>P\u00cdSANIE I\/\u00cd V <span class=\"footnote\" style=\"color: #3366ff;\" data-note=\"pr\u00edpona \u2014 \u010das\u0165 odvoden\u00e9ho slova, ktor\u00e1 sa prip\u00e1ja za slovotvorn\u00fd z\u00e1klad a nejak\u00fdm sp\u00f4sobom ho modifikuje\">PR\u00cdPON\u00c1CH<\/span> DOM\u00c1CICH SLOV:<\/strong>\n\n<u>v\u00a0podstatn\u00fdch men\u00e1ch<\/u>:\n\n\u2014 mu\u017esk\u00fdch \u017eivotn\u00fdch vo v\u0161etk\u00fdch p\u00e1dov\u00fdch pr\u00edpon\u00e1ch, napr. <em>chlapi<\/em>, <em>chlapmi<\/em>;\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3700227 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3700227\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Pozn\u00e1mka<\/strong><\/p><p>V p\u00e1dov\u00fdch pr\u00edpon\u00e1ch p. m. \u00a0\u017e. r. takmer v\u017edy p\u00ed\u0161eme<strong> i\/\u00ed <\/strong>(vzory <strong>ulica, dla\u0148<\/strong>, <strong>kos\u0165<\/strong>).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e8e3c34 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e8e3c34\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u2014 v L sg., napr. <em>pri ve\u010deri, na klav\u00edri<\/em>, <em>v tuneli<\/em>;<\/p><p>\u2014 v G pl. s pr\u00edponou<strong><em> -\u00ed,<\/em><\/strong> napr. mor\u00ed, ve\u010der\u00ed;<\/p><p>\u2014 v I pl. s pr\u00edponami <strong><em>-mi\/-ami<\/em><\/strong>, napr. <em>chlapmi<\/em>, <em>kos\u0165ami<\/em>;<\/p><p><u>v\u00a0pr\u00eddavn\u00fdch men\u00e1ch<\/u>:<\/p><p>\u2014 v pr\u00edpon\u00e1ch vzoru<strong> p\u00e1v\u00ed<\/strong> a <strong>cudz\u00ed<\/strong>, napr. <em>r\u00fddzi, v\u010del\u00ed<\/em>;<\/p><p>\u2014 v pr\u00edpone <strong><em>-in<\/em><\/strong>, <strong><em>-ina<\/em><\/strong>, <strong><em>-ino<\/em><\/strong> privlast\u0148ovac\u00edch pr\u00edd. m., napr. <em>matkin<\/em>, <em>matkina<\/em>, <em>matkino<\/em>;<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3b4585f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3b4585f\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Pozn\u00e1mka<\/strong><\/p><p>V\u00a0N pl. \u017eivotn\u00fdch tvarov pr\u00edd. m. \u00a0m. r. \u00a0vzoru <strong>pekn\u00fd <\/strong>v\u017edy p\u00ed\u0161eme<strong> i\/\u00ed<\/strong>, napr. <em>mil\u00ed \u013eudia<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8c7fc5d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8c7fc5d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><u>v\u00a0z\u00e1men\u00e1ch<\/u>:<\/p><p>\u2014 v zmie\u0161anej skupine nadob\u00fada z\u00e1meno mu\u017esk\u00fd gramatick\u00fd rod, pou\u017e\u00edva sa <strong><em>oni<\/em><\/strong>, <strong><em>jedni<\/em><\/strong>, napr. <em>jedni \u0161tudenti<\/em>;<\/p><p><u>v\u00a0\u010d\u00edslovk\u00e1ch<\/u>:<\/p><p>\u2014 v z\u00e1kladn\u00fdch, napr. <em>po siedmich d\u0148och za\u010dalo pr\u0161a\u0165<\/em>;<\/p><p>\u2014 v\u00a0radov\u00fdch (vzor<strong> cudz\u00ed<\/strong>), napr. <em>tret\u00ed<\/em>, <em>tis\u00edci<\/em>;<\/p><p><u>v\u00a0sloves\u00e1ch<\/u>:<\/p><p>\u2014 v kme\u0148ov\u00fdch pr\u00edpon\u00e1ch a v zakon\u010den\u00ed v\u0161etk\u00fdch slovesn\u00fdch tvarov (okrem trpn\u00e9ho pr\u00ed\u010dastia nahnevan\u00fd), napr. <em>robil<\/em>, <em>vypi<\/em>, <em>zavri<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>JAZYKOV\u00c1 KULT\u00daRA \u2014 P\u00cdSOMN\u00dd A \u00daSTNY PREJAV 3. P\u00cdSANIE I\/\u00cd, Y\/\u00dd Kr\u00e1tka a\u00a0dlh\u00e1 samohl\u00e1ska i, \u00ed sa ozna\u010duje v\u00a0p\u00edsme dvojak\u00fdmi p\u00edsmenami i\/\u00ed a\u00a0y\/\u00fd, ktor\u00e9 vyslovujeme rovnako. P\u00edsmen\u00e1 i\/\u00ed sa pou\u017e\u00edvaj\u00fa \u010dastej\u0161ie ako p\u00edsmen\u00e1 y\/\u00fd. P\u00edsmen\u00e1 i\/\u00ed aj y\/\u00fd sa p\u00ed\u0161u aj v dom\u00e1cich slov\u00e1ch, aj v slov\u00e1ch cudzieho p\u00f4vodu. 3.1 P\u00edsanie i\/y v dom\u00e1cich slov\u00e1ch [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-12447","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12447"}],"version-history":[{"count":49,"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13463,"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12447\/revisions\/13463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}