{"id":2298,"date":"2023-03-01T19:46:59","date_gmt":"2023-03-01T18:46:59","guid":{"rendered":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/?page_id=2298"},"modified":"2023-03-01T20:17:33","modified_gmt":"2023-03-01T19:17:33","slug":"kapitoly-z-dejin-slovenska-5-1-1","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/kapitoly-z-dejin-slovenska-5-1-1\/","title":{"rendered":"Kapitoly z dej\u00edn Slovenska-5-1-1"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"2298\" class=\"elementor elementor-2298\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-1084eb0 elementor-section-height-min-height elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-items-middle\" data-id=\"1084eb0\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-background-overlay\"><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-0443812\" data-id=\"0443812\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6a5b956 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6a5b956\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kapitoly z dej\u00edn Slovenska 1740 \u2013 1945<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-2858d6f elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"2858d6f\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e63bd34\" data-id=\"e63bd34\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-0b79421 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"0b79421\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-bb0ded5\" data-id=\"bb0ded5\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-759b076 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"759b076\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Slovensk\u00fd prestoln\u00fd prosbopis (5. j\u00fan 1842)<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5aa9d5d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5aa9d5d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify;\"><em>Slovensk\u00fd prestoln\u00fd prosbopis<\/em> vznikol z\u00a0rovnak\u00fdch d\u00f4vodov ako pet\u00edcia Slov\u00e1kov v\u00a0roku 1840. Za\u010diatkom 40. rokov 19. storo\u010dia toti\u017e pripravili slovensk\u00ed vlastenci pet\u00edciu uhorsk\u00e9mu snemu, v ktorej po\u017eadovali zastavenie silnej\u00facej ma\u010fariz\u00e1cie, zru\u0161enie ma\u010fariza\u010dn\u00fdch z\u00e1konov a slobodn\u00fd n\u00e1rodn\u00fd \u017eivot. Pet\u00edcia nevylu\u010dovala ani mo\u017enos\u0165 vytvorenia osobitn\u00e9ho slovensk\u00e9ho snemu. T\u00e1to pet\u00edcia ale nebola \u00faspe\u0161n\u00e1, a\u00a0tak bol o\u00a0dva roky nesk\u00f4r sformulovan\u00fd nov\u00fd dokument reaguj\u00faci na zostren\u00fa ma\u010fariz\u00e1ciu, ktor\u00e1 sa e\u0161te viac zv\u00fdraznila po n\u00e1stupe gr\u00f3fa Karola Zaia do \u00faradu gener\u00e1lneho in\u0161pektora evanjelickej cirkvi. Po svojom zvolen\u00ed toti\u017e vyst\u00fapil s\u00a0prejavom, v\u00a0ktorom vyhl\u00e1sil, \u017ee n\u00e1rodnostn\u00e9 snahy Slov\u00e1kov s\u00fa \u201em\u00e1rnym mrhan\u00edm s\u00edl\u201c. Z\u00a0iniciat\u00edvy J\u00e1na \u010caplovi\u010da bola zorganizovan\u00e1 prosbopisov\u00e1 podpisov\u00e1 akcia, do ktorej sa svoj\u00edm podpisom zapojili tis\u00edcky \u013eud\u00ed. Hoci bol <em>Slovensk\u00fd prestoln\u00fd prosbopis<\/em> podan\u00fd v\u00a0z\u00e1ujme evanjelikov, m\u00f4\u017eeme ho pova\u017eova\u0165 za prv\u00e9 reprezentat\u00edvne vyst\u00fapenie Slov\u00e1kov.<\/p><p style=\"text-align: justify;\"><em>Prosbopis<\/em> bol nap\u00edsan\u00fd po\u00a0nemecky a\u00a0cis\u00e1rskemu kancel\u00e1rovi Klemensovi W. Metternichovi ho odovzdala 5. j\u00fana 1842 \u0161tvor\u010dlenn\u00e1 deleg\u00e1cia veden\u00e1 Pavlom Jozeffym. Dokument bol n\u00e1sledne predlo\u017een\u00fd panovn\u00edkovi Ferdinandovi V., respekt\u00edve predsedovi \u0160t\u00e1tnej rady arcivojvodovi \u013dudov\u00edtovi (bratovi cis\u00e1ra). Slov\u00e1ci v\u00a0\u0148om vyjadrili nes\u00fahlas so zaveden\u00edm ma\u010far\u010diny ako \u00faradn\u00e9ho jazyka v\u00a0Uhorsku a\u00a0ma\u010fariz\u00e1ciou ako takou, \u017eiadali tie\u017e vymenova\u0165 cenzora pre slovensk\u00fa literat\u00faru, potvrdi\u0165 Katedru slovanskej (v zmysle \u010deskoslovenskej) re\u010di a\u00a0literat\u00fary, zriadenie nov\u00fdch katedier na \u010fal\u0161\u00edch \u0161kol\u00e1ch, pou\u017e\u00edvanie latinsk\u00e9ho jazyka v\u00a0cirkevn\u00fdch z\u00e1le\u017eitostiach a\u00a0v matrik\u00e1ch a\u00a0pou\u017e\u00edvanie vlastn\u00e9ho jazyka v\u00a0kostoloch na evanjelick\u00fdch bohoslu\u017eb\u00e1ch.<\/p><p style=\"text-align: justify;\">Viedensk\u00e1 vl\u00e1da tieto pomerne skromn\u00e9 jazykov\u00e9 po\u017eiadavky Slov\u00e1kov nesplnila. Reakcia, ktor\u00e1 sa objavila v\u00a0ma\u010farskej tla\u010di, sa niesla v\u00a0intenci\u00e1ch obvi\u0148ovania slovensk\u00fdch evanjelikov z\u00a0panslavizmu a\u00a0vlastizrady. Slovensk\u00ed n\u00e1rodovci veden\u00ed \u013dudov\u00edtom \u0160t\u00farom sa vo\u010di t\u00fdmto obvineniam br\u00e1nili \u010fal\u0161\u00edm prosbopisom. Aj tieto po\u017eiadavky zostali nesplnen\u00e9, ale aspo\u0148 do\u0161lo k\u00a0utlmeniu ma\u010fariza\u010dn\u00fdch tendenci\u00ed zo strany Karola Zaia i\u00a0k\u00a0zmierneniu protislovensk\u00fdch \u00fatokov z\u00a0ma\u010farskej strany.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kapitoly z dej\u00edn Slovenska 1740 \u2013 1945 Slovensk\u00fd prestoln\u00fd prosbopis (5. j\u00fan 1842) Slovensk\u00fd prestoln\u00fd prosbopis vznikol z\u00a0rovnak\u00fdch d\u00f4vodov ako pet\u00edcia Slov\u00e1kov v\u00a0roku 1840. Za\u010diatkom 40. rokov 19. storo\u010dia toti\u017e pripravili slovensk\u00ed vlastenci pet\u00edciu uhorsk\u00e9mu snemu, v ktorej po\u017eadovali zastavenie silnej\u00facej ma\u010fariz\u00e1cie, zru\u0161enie ma\u010fariza\u010dn\u00fdch z\u00e1konov a slobodn\u00fd n\u00e1rodn\u00fd \u017eivot. Pet\u00edcia nevylu\u010dovala ani mo\u017enos\u0165 vytvorenia osobitn\u00e9ho [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2298","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2298"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2298\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2335,"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2298\/revisions\/2335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-ucebnice.ff.ucm.sk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}